{"id":362,"date":"2026-05-26T14:15:53","date_gmt":"2026-05-26T14:15:53","guid":{"rendered":"https:\/\/disantetkhucute.ituhoc.edu.vn\/?p=362"},"modified":"2026-10-13T03:36:54","modified_gmt":"2026-10-13T03:36:54","slug":"van-hoa-am-thuc-cua-nguoi-la-chi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/2026\/05\/26\/van-hoa-am-thuc-cua-nguoi-la-chi\/","title":{"rendered":"V\u0102N H\u00d3A \u1ea8M TH\u1ef0C C\u1ee6A D\u00c2N T\u1ed8C LA CH\u00cd"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"362\" class=\"elementor elementor-362\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-52188235 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"52188235\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c67aafb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2c67aafb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n<p>S\u1ea3n ph\u1ea9m n\u00f4ng nghi\u1ec7p quy \u0111\u1ecbnh c\u01a1 b\u1ea3n c\u01a1 c\u1ea5u b\u1eefa \u0103n c\u1ee7a m\u1ed7i t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi. N\u00f3i chung, c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c \u1edf v\u00f9ng cao s\u1eed d\u1ee5ng hai ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ch\u00ednh: g\u1ea1o hay ng\u00f4. C\u0169ng tr\u00ean \u0111\u1ecba b\u00e0n Tuy\u00ean Quang, \u1edf nh\u1eefng x\u00e3 v\u00f9ng cao, n\u00fai \u0111\u00e1 nh\u01b0 \u0110\u1ed3ng V\u0103n, M\u00e8o V\u1ea1c, ng\u01b0\u1eddi H&#8217;m\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi Pu P\u00e9o, ng\u01b0\u1eddi C\u01a1 Lao tr\u1ed3ng ng\u00f4 v\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0103n ng\u00f4. Ng\u00f4 xay b\u1ed9t, \u0111\u1ed5 l\u00ean th\u00e0nh m\u00e8n m\u00e9n l\u00e0 kh\u1ea9u ph\u1ea7n ch\u00ednh. \u0110\u00e3 \u0103n m\u00e8n m\u00e9n th\u00ec b\u1eefa \u0103n bao gi\u1edd c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 canh. \u1ede c\u00e1c x\u00e3 X\u00edn M\u1ea7n, Ho\u00e0ng Su Ph\u00ec, ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed tr\u1ed3ng l\u00faa. C\u01a1m l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u00ednh trong c\u01a1 c\u1ea5u b\u1eefa \u0103n. C\u0169ng l\u00e0 g\u1ea1o nh\u01b0ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ebf bi\u1ebfn th\u00e0nh c\u01a1m gi\u1eefa c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ri\u00eang. \u1ede ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi T\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi Dao v\u00e0 nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u n\u1ea5u c\u01a1m b\u1eb1ng n\u1ed3i. G\u1ea1o cho v\u00e0o n\u1ed3i \u0111em \u0111un c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc cho s\u00f4i k\u0129 th\u00ec ch\u1ea5t c\u1ea1n n\u01b0\u1edbc hay \u0111\u1ec3 c\u01a1m r\u00e1o, sau \u0111\u00f3 \u0111em v\u1ea7n than hay l\u1eeda nh\u1ecf cho \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u01a1m ch\u00edn. Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 d\u00e2n t\u1ed9c \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ea5u c\u01a1m theo m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c, t\u1ea1m g\u1ecdi l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gh\u1ebf c\u01a1m b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc. C\u00e1ch n\u1ea5u nh\u01b0 sau: N\u1ea5u c\u01a1m trong ch\u1ea3o t\u01a1. N\u01b0\u1edbc g\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111un s\u00f4i trong ch\u1ea3o \u0111\u1ebfn khi s\u00f4i g\u1ea1o th\u00ec v\u1edbt l\u00ean, cho v\u00e0o ch\u00f5 \u0111\u1ed3 nh\u01b0 \u0111\u1ed3 x\u00f4i. C\u01a1m d\u1ee1 trong ch\u00f5 ra kh\u00f4ng b\u1ecb n\u00e1t m\u00e0 kh\u00f4 d\u1ebbo nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 ch\u00edn b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng. X\u00e9t v\u1ec1 m\u1eb7t k\u0129 thu\u1eadt, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, c\u01a1m \u0111\u1ed3 trong ch\u00f5 l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ec3u gh\u1ebf tr\u00ean l\u1eeda hay v\u1ea7n c\u01a1m b\u1eb1ng than tro. Gh\u1ebf c\u01a1m b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t s\u00e1ng t\u1ea1o v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed trong ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ebf bi\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u1ef1c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>N\u1ebfu xem x\u00e9t d\u01b0\u1edbi g\u00f3c c\u1ea1nh l\u1ecbch s\u1eed, th\u00ec ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u00ean g\u1ee3i cho ch\u00fang ta \u0111i\u1ec1u g\u00ec? C\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c l\u00e0m n\u01b0\u01a1ng r\u1eaby th\u01b0\u1eddng quen tr\u1ed3ng l\u00faa n\u1ebfp, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ebf bi\u1ebfn th\u1ef1c ph\u1ea9m ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ed3 g\u1ea1o (b\u1eb1ng ch\u00f5) th\u00e0nh x\u00f4i &#8211; \u0111\u1ed3 x\u00f4i. Khi chuy\u1ec3n sang l\u00e0m ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng l\u00faa t\u1ebb, tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf \u1edf nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c trong qu\u00e1 tr\u00ecnh v\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ecbnh canh \u0111\u1ecbnh c\u01b0, vi\u1ec7c n\u1ea5u c\u01a1m t\u1ebb ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 nh\u1eefng ng\u1ee1 ng\u00e0ng, l\u00fang t\u00fang. Ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed trong qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n t\u1eeb n\u01b0\u01a1ng sang ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u1ea1o ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ebf bi\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c tr\u00ean v\u1edbi s\u1ef1 k\u1ebf th\u1eeba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ed3 x\u00f4i truy\u1ec1n th\u1ed1ng &#8211; d\u00f9ng ch\u00f5. Ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft t\u1eadn d\u1ee5ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u00edn c\u01a1m. Vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng trong k\u0129 thu\u1eadt \u0111\u1ed3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t m\u1ed9t tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 k\u0129 thu\u1eadt cao t\u1eeb th\u1eddi xa x\u01b0a. Cho \u0111\u1ebfn nay, k\u0129 thu\u1eadt \u0111\u00f3 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ecn gi\u1eef v\u00e0 ph\u1ed1 bi\u1ec3n \u1edf ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed. G\u1ea1o n\u1ebfp n\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfp ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf bi\u1ebfn b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c ph\u1ea9m ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed l\u00e0 th\u1ecbt, c\u00e1 v\u00e0 rau. C\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c \u1edf \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng ch\u1ebf bi\u1ebfn s\u1eefa. Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed ch\u1ebf bi\u1ebfn v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u1ea1i th\u1ecbt c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb1m t\u0103ng th\u00eam ch\u1ea5t \u0111\u1ea1m cho b\u1eefa \u0103n. C\u00e1c lo\u1ea1i th\u1ecbt t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i ph\u1ed5 bi\u1ebfn l\u00e0 th\u1ecbt l\u1ee3n, th\u1ecbt tr\u00e2u, th\u1ecbt g\u00e0, th\u1ecbt v\u1ecbt&#8230; C\u00e1ch ch\u1ebf bi\u1ebfn ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 lu\u1ed9c v\u00e0 x\u00e0o. Khi m\u1ed5 l\u1ee3n, b\u1eefa c\u01a1m bao gi\u1edd c\u0169ng c\u00f3 ti\u1ebft canh, \u0111\u0129a l\u00f2ng gan, th\u1ecbt lu\u1ed9c, th\u1ecbt x\u00e0o. C\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00e1c \u1edf n\u01b0\u1edbc ta, ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed th\u00edch \u0103n ti\u1ebft canh. Trong m\u00f3n \u0103n ch\u1ebf bi\u1ebfn b\u1eb1ng th\u1ecbt l\u1ee3n, h\u1ecd c\u00f2n th\u01b0\u1eddng l\u00e0m m\u00f3n ninh x\u01b0\u01a1ng v\u1edbi c\u1ee7 c\u1ea3i, rau c\u1ea3i. Ti\u1ebft canh v\u00e0 m\u00f3n ninh r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a th\u00edch trong b\u1eefa c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u c\u1ee7a \u0111\u00e0n \u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed c\u0169ng th\u01b0\u1eddng ch\u1ebf bi\u1ebfn th\u1ee9c \u0103n b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u01b0\u1edbng. Th\u1ecbt tr\u00e2u, th\u1ecbt g\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2u th\u00e0nh t\u1eebng x\u00e2u, b\u00f3p mu\u1ed1i, x\u00e1t th\u1ea3o qu\u1ea3 cho th\u01a1m r\u1ed3i n\u01b0\u1edbng than. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n n\u01b0\u1edbng th\u1ecbt chim, th\u1ecbt chu\u1ed9t \u0111\u1ed3ng. Nam gi\u1edbi hay s\u0103n b\u1eaft, \u0111\u1eb7t b\u1eaby n\u00ean b\u1eefa c\u01a1m th\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ecbt chim, chu\u1ed9t, s\u00f3c&#8230; Chim, chu\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c xi\u00ean que t\u1eeb \u0111\u00edt l\u00ean \u0111\u1ea7u, thui cho v\u00e0ng, m\u1ed5 ra, r\u1eeda s\u1ea1ch r\u1ed3i c\u1eb7p que n\u01b0\u1edbng cho ch\u00edn. V\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 3, 4, 5 khi c\u1ea5y ru\u1ed9ng, ph\u1ee5 n\u1eef th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. Ng\u01b0\u1eddi ta m\u1ed5 th\u1ecbt, r\u1eeda s\u1ea1ch, x\u00e1t mu\u1ed1i r\u1ed3i c\u1eb7p n\u01b0\u1edbng \u0103n. Th\u1ecbt n\u01b0\u1edbng r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a th\u00edch.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch gi\u1eef th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 \u0103n d\u1ea7n. Th\u1ecbt kh\u00f4 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch gi\u1eef ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t. Th\u1ecbt tr\u00e2u, th\u1ecbt l\u1ee3n c\u1eaft th\u00e0nh t\u1eebng mi\u1ebfng d\u00e0i ng\u00e2m mu\u1ed1i trong ch\u1ea3o 2 &#8211; 3 ng\u00e0y th\u00ec treo l\u00ean n\u00f3c nh\u00e0 (th\u1ecbt l\u1ee3n) hay treo \u1edf d\u00e0n b\u1ebfp \u0111\u1ec3 s\u1ea5y ch\u00f3ng kh\u00f4 (th\u1ecbt tr\u00e2u). Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed r\u1ea5t th\u00edch \u0103n da tr\u00e2u trong khi c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 ch\u1ebf bi\u1ebfn da tr\u00e2u l\u00e0m v\u1eadt d\u1ee5ng. Da tr\u00e2u sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed9t ra th\u00ec th\u00e1i t\u1eebng mi\u1ebfng nh\u1ecf, to b\u1eb1ng c\u1ee1 15 &#8211; 20cm, thui l\u00f4ng cho v\u00e0ng th\u00ec c\u1ea5t l\u00ean g\u00e1c b\u1ebfp. Da tr\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea5y h\u00e0ng ng\u00e0y b\u1eb1ng kh\u00f3i, h\u01a1i n\u00f3ng \u0111un b\u1ebfp. Khi c\u1ea7n \u0103n th\u00ec v\u00f9i da tr\u00e2u v\u00e0o tro b\u1ebfp, b\u00ean tr\u00ean ph\u1ee7 l\u1edbp than n\u00f3ng cho da kh\u00f4ng b\u1ecb ch\u00e1y m\u00e0 ch\u00edn ph\u1ed3ng l\u00ean. L\u1ea5y dao c\u1ea1o da th\u1eadt k\u0129 c\u00e0ng r\u1ed3i v\u1eb7n th\u00e0nh t\u1eebng mi\u1ebfng nh\u1ecf. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111em ng\u00e2m v\u00e0o b\u00e1t n\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i cho s\u1ea1ch, cho b\u1ee5i b\u1ea9n ra h\u1ebft. Da tr\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ea5u kh\u00f4ng v\u1edbi m\u1ee1 hay c\u00f3 th\u00eam g\u1eebng, t\u1ecfi.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed c\u0169ng l\u00e0m th\u1ecbt chim, th\u1ecbt chu\u1ed9t kh\u00f4 \u0103n d\u1ea7n. Chim, chu\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed5 s\u1ea1ch, ph\u01a1i tr\u00ean d\u00e0n b\u1ebfp cho kh\u00f4 th\u00ec c\u1ea5t \u0111i. M\u1ed7i khi \u0103n, \u0111em th\u1ecbt ra \u0111un trong n\u01b0\u1edbc s\u00f4i \u0111\u1ec3 s\u1ea1ch kh\u00f3i b\u1ebfp, b\u1ee5i than, m\u1ed3 h\u00f3ng b\u00e1m v\u00e0o. R\u1eeda th\u1eadt s\u1ea1ch. Th\u00e1i nh\u1ecf. Th\u1ecbt \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e0o trong ch\u1ea3o v\u1edbi m\u1ee1, g\u1eebng, h\u00e0nh, t\u1ecfi th\u00e0nh m\u00f3n \u0103n r\u1ea5t th\u01a1m ngon. \u0110\u1ec3 s\u1ea5y kh\u00f4 th\u1ecbt \u1ebfch ngo\u00e9 c\u0169ng theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u00ean. Con ngo\u00e9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed5, r\u1eeda s\u1ea1ch, \u0111em lu\u1ed9c cho ch\u00edn. Th\u1ecbt \u0111\u1ec3 tr\u00ean s\u00e0ng con \u0111\u1eb7t l\u00ean g\u00e1c b\u1ebfp s\u1ea5y cho kh\u00f4. V\u00e0i ng\u00e0y sau, khi \u0111em d\u00f9ng c\u0169ng ch\u1ebf bi\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ecbt chim, chu\u1ed9t. Th\u1ecbt chua: th\u1ecbt l\u1ee3n, th\u1ecbt tr\u00e2u th\u00e1i th\u00e0nh t\u1eebng mi\u1ebfng to b\u1eb1ng 3 ng\u00f3n tay tr\u1ed9n \u0111\u1ec1u v\u1edbi mu\u1ed1i v\u00e0 b\u1ed9t g\u1ea1o rang. Sau \u0111\u00f3 cho v\u00e0o h\u0169 \u0111\u1eady k\u00edn. Th\u1ecbt gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c 1 &#8211; 2 n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n ngay \u0111\u01b0\u1ee3c hay ch\u1ebf bi\u1ebfn th\u00e0nh c\u00e1c m\u00f3n n\u1ea5u.<\/p>\n<p>B\u1eefa c\u01a1m, ngo\u00e0i c\u01a1m, th\u1ecbt, rau l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngu\u1ed3n rau c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o rau nh\u00e0 (do tr\u1ed3ng hay mua, trao \u0111\u1ed5i) v\u00e0 rau r\u1eebng. Rau c\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u1ea1i v\u00e0 m\u1ed7i th\u1eddi v\u1ee5 c\u00f3 nh\u1eefng lo\u1ea1i rau kh\u00e1c nhau, l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n trong b\u1eefa c\u01a1m lu\u00f4n c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i theo m\u00f9a. M\u00f9a rau c\u1ea3i t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12. B\u00ed \u0111\u00f3, b\u1ea7u, \u0111\u1eadu \u0111\u0169a, su su, m\u01b0\u1edbp l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 rau c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a b\u1eefa c\u01a1m v\u00e0o th\u00e1ng 4, th\u00e1ng 5. T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3, b\u1eefa c\u01a1m c\u00f3 \u00edt rau h\u01a1n, b\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 d\u00e0nh l\u00e0m th\u1ee9c \u0103n d\u1ea7n v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y. Rau r\u1eebmg c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10, 11. Rau r\u1eebng c\u00f3 nhi\u1ec1u lo\u1ea1i l\u00e0m phong ph\u00fa c\u00e1c lo\u1ea1i rau trong b\u1eefa \u0103n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, ch\u00e0 ph\u00ea (rau t\u00e0u bay), \u01b0m quy (rau d\u1edbn, d\u01b0\u01a1ng xi), n\u1eebng thung (c\u00e2y cao 1 &#8211; 2m, \u0103n ng\u1ecdn), bia gi\u00e1 (d\u00e2y leo, \u0103n ng\u1ecdn, l\u00e1), n\u1eebng co (c\u00e2y gi\u1ed1ng c\u00e2y l\u00faa nh\u01b0ng l\u00e1 gi\u1ed1ng l\u00e1 khoai lang, \u0103n l\u00e1), b\u00eca t\u00f3 (d\u00e2y leo, \u0103n ng\u1ecdn, l\u00e1), n\u00f9ng phung (c\u00e2y gi\u1ed1ng rau mu\u1ed1ng, \u0103n c\u00e2y, l\u00e1, ng\u1ecdn), p\u00e8o \u00f3 (gi\u1ed1ng rau mu\u1ed1ng, l\u00e1 nh\u1ecf, tr\u00f2n, \u0103n c\u00e2y, l\u00e1, ng\u1ecdn), n\u00f9ng v\u00f9 (gi\u1ed1ng c\u00e2y t\u00e0u bay, \u0103n c\u1ea3 c\u00e2y, ng\u1ecdn), m\u00f9ng p\u00e1&#8230; l\u00e0 nh\u1eefng lo\u1ea1i rau ph\u1ed5 bi\u1ebfn.<\/p>\n<p>C\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ebf bi\u1ebfn rau: x\u00e0o, n\u1ea5u canh hay lu\u1ed9c. Trong c\u00e1ch x\u00e0o hay n\u1ea5u \u1edf ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed c\u00f3 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m sau. Tr\u01b0\u1edbc khi x\u00e0o rau th\u00ec th\u1ee9 rau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u1ed9c t\u00e1i tr\u01b0\u1edbc (rau d\u1edbn) ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 lo\u1ea1i rau tr\u01b0\u1edbc khi n\u1ea5u l\u1ea1i x\u00e0o qua m\u1ee1 tr\u01b0\u1edbc (b\u00e8o &#8211; \u00f9m gi\u00f3, r\u00eau \u1edf ru\u1ed9ng &#8211; \u00f9m th\u00f4). V\u00e0o m\u00f9a rau, ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed c\u00f2n th\u00edch \u0103n rau \u1ee7 chua. C\u00f3 hai c\u00e1ch \u1ee7 chua: ho\u1eb7c mu\u1ed1i rau (rau c\u1ea3i) nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ho\u1eb7c \u1ee7 chua b\u1eb1ng c\u00e1ch r\u1eeda rau s\u1ea1ch r\u1ed3i th\u00e1i nh\u1ecf, \u1ee7 v\u00e0o chum hay th\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc c\u01a1m 2 &#8211; 3 ng\u00e0y l\u00e0 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u0169ng c\u00f3 khi nh\u01b0 v\u1edbi rau tm quy, ng\u01b0\u1eddi ta lu\u1ed9c t\u00e1i, \u01b0\u1edbp mu\u1ed1i r\u1ed3i \u1ee7 2, 3 ng\u00e0y l\u00e0 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1eefa c\u01a1m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c lo\u1ea1i m\u0103ng c\u00e1n c\u1edd: m\u0103ng v\u1ea7u, m\u0103ng tre, m\u0103ng n\u1ee9a&#8230; Ng\u01b0\u1eddi ta \u0103n m\u0103ng lu\u1ed9c, m\u0103ng x\u00e0o, m\u0103ng n\u01b0\u1edbng hay canh m\u0103ng. M\u0103ng chua (m\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i nh\u1ecf ng\u00e2m n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u ng\u00e0y) hay m\u0103ng kh\u00f4 (m\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u1ed9c l\u00ean, ch\u1ebb th\u00e0nh mi\u1ebfng nh\u1ecf, s\u1ea5y kh\u00f4 tr\u00ean d\u00e0n b\u1ebfp) l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9c \u0103n h\u1ea5p d\u1eabn trong nh\u1eefng th\u00e1ng khan hi\u1ebfm rau.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed th\u00edch d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea5m. Ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eadu x\u1ecb. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc m\u1eafm. B\u1eefa c\u01a1m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed th\u01b0\u1eddng c\u00f3 r\u01b0\u1ee3u. C\u00f3 hai lo\u1ea1i r\u01b0\u1ee3u: ku phi (r\u01b0\u1ee3u trong), r\u01b0\u1ee3u c\u1ea5t v\u00e0 ku y (r\u01b0\u1ee3u n\u01b0\u1edbc), r\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp c\u00e1i. C\u00e1ch l\u00e0m ku y c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u00e0m r\u01b0\u1ee3u n\u1ebfp, r\u01b0\u1ee3u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7 trong h\u0169. Tr\u01b0\u1edbc khi u\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u1ed5 th\u00eam n\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u0169 r\u01b0\u1ee3u r\u1ed3i qu\u1ea5y th\u1eadt \u0111\u1ec1u. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5 r\u01b0\u1ee3u t\u1eeb h\u0169 ra chai ho\u1eb7c d\u00f9ng g\u00e1o tre nh\u1ecf m\u00fac t\u1eeb trong h\u0169 ra, \u0111\u1ed5 v\u00e0o t\u1eebng s\u1eebng tr\u00e2u. R\u01b0\u1ee3u n\u00e0y u\u1ed1ng ng\u1ecdt, kh\u00e1c v\u1edbi r\u01b0\u1ee3u c\u1ea5t u\u1ed1ng cay. C\u00f3 l\u1ebd ku y l\u00e0 lo\u1ea1i r\u01b0\u1ee3u ch\u1ebf bi\u1ebfn theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ed5 x\u01b0a, n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 v\u1eeba ph\u1ea3i, th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi c\u1ea3 ph\u1ee5 n\u1eef, ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed r\u1ea5t th\u00edch lo\u1ea1i r\u01b0\u1ee3u n\u00e0y. Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed c\u00f3 phong t\u1ee5c m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi \u0111\u1ebfn nh\u00e0 \u0103n c\u01a1m, ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch bao gi\u1edd c\u0169ng mang theo m\u1ed9t chai r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 c\u00f9ng g\u00f3p u\u1ed1ng v\u1edbi ch\u1ee7 nh\u00e0. \u0110\u00f3 l\u00e0 h\u00e0nh vi theo \u0111\u00fang phong t\u1ee5c, t\u1ecf \u00fd t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 c\u1ed9ng c\u1ea3m v\u1edbi gia ch\u1ee7. Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed c\u00f3 phong t\u1ee5c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng s\u1eebng tr\u00e2u trong c\u00e1c nghi l\u1ec5 long \u0111\u1ed3ng, c\u00f3 c\u00e1c th\u1ee9 r\u01b0\u1ee3u ku y. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi u\u1ed1ng h\u1ebft m\u1ed9t s\u1eebng tr\u00e2u. C\u00e1ch ch\u1ebf bi\u1ebfn r\u01b0\u1ee3u ku y, c\u00e1ch pha th\u00eam v\u00e0o h\u0169 r\u01b0\u1ee3u, c\u00e1ch u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng s\u1eebng tr\u00e2u trong c\u00e1c nghi l\u1ec5 long tr\u1ecdng&#8230; \u0111\u1ec1u g\u1ecdi nh\u1edb m\u1ed9t s\u1ef1 so s\u00e1nh \u0111\u1ed3ng d\u1ea1ng v\u1edbi c\u00e1ch ch\u1ebf bi\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1ch u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u c\u1ea7n ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u1edf v\u00f9ng T\u00e2y B\u1eafc v\u00e0 c\u1ea3 T\u00e2y Nguy\u00ean. \u1ede \u0111\u00e2y ch\u1ec9 thi\u1ebfu c\u00e1i c\u1ea7n c\u1eafm v\u00e0o h\u0169 r\u01b0\u1ee3u. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p ch\u00fang ta kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh t\u00ednh ch\u1ea5t b\u1ea3n \u0111\u1ecba c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed v\u1edbi m\u1ed9t c\u01a1 t\u1ea7ng v\u0103n h\u00f3a, chung gi\u1eefa c\u00e1c c\u01b0 d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba \u1edf Vi\u1ec7t Nam hay r\u1ed9ng h\u01a1n l\u00e0 c\u01b0 d\u00e2n \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, m\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 t\u1eadp t\u1ee5c u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u c\u1ea7n c\u00f9ng v\u1edbi chi\u1ebfc s\u1eebng tr\u00e2u.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed th\u01b0\u1eddng u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u00e8. Quanh nh\u00e0, tr\u00ean n\u01b0\u01a1ng gia \u0111\u00ecnh n\u00e0o c\u0169ng tr\u1ed3ng ch\u00e8. Ti\u1ebfng La Ch\u00ed c\u00f4 v\u1eeba c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0103n, u\u1ed1ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 h\u00fat thu\u1ed1c. H\u1ecd h\u00fat thu\u1ed1c l\u00e0o kh\u1edf. Thu\u1ed1c l\u00e1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a d\u00f9ng. \u1ede mi\u1ec1n n\u00fai nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed1c l\u00e0o. Ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed kh\u00f4ng nh\u1eefng ho\u00e0n to\u00e0n t\u1ef1 t\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ed1c l\u00e0o m\u00e0 c\u00f2n d\u00f9ng thu\u1ed1c l\u00e0m h\u00e0ng trao \u0111\u1ed5i. H\u1ecd quen h\u00fat \u1ed1ng \u0111i\u1ebfu d\u00e0i to. B\u1eefa c\u01a1m th\u01b0\u1eddng d\u1ecdn ngay tr\u00ean s\u00e0n nh\u00e0. B\u00e1t, \u0111\u0169a, th\u1ee9c \u0103n \u0111\u1ec3 m\u00e2m g\u1ed7. M\u00e2m c\u01a1m ng\u00e0y l\u1ec5, ng\u00e0y c\u01b0\u1edbi th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i 5, 6 ng\u01b0\u1eddi. Theo phong t\u1ee5c, h\u1ecd ki\u00eang \u0111\u1ec3 \u0111\u0169a ngang tr\u00ean b\u00e1t v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch b\u00e0y c\u01a1m cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Ngu\u1ed3n: Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy. <em>V\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a <\/em><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><em>ng\u01b0\u1eddi La Ch\u00ed<\/em>. H\u00e0 N\u1ed9i: Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n H\u1ed9i Nh\u00e0 v\u0103n.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28df128 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"28df128\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u1ea3n ph\u1ea9m n\u00f4ng nghi\u1ec7p quy \u0111\u1ecbnh c\u01a1 b\u1ea3n c\u01a1 c\u1ea5u b\u1eefa \u0103n c\u1ee7a m\u1ed7i t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi. N\u00f3i chung, c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c \u1edf v\u00f9ng cao s\u1eed d\u1ee5ng hai ngu\u1ed3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c &#8230; <a href=\"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/2026\/05\/26\/van-hoa-am-thuc-cua-nguoi-la-chi\/\" class=\"more-link\">Read More<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;V\u0102N H\u00d3A \u1ea8M TH\u1ef0C C\u1ee6A D\u00c2N T\u1ed8C LA CH\u00cd&#8221;<\/span> &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","beyondwords_generate_audio":"","beyondwords_project_id":"","beyondwords_content_id":"","beyondwords_integration_method":"rest-api","beyondwords_language_code":"","beyondwords_language_id":"","beyondwords_body_voice_id":"","beyondwords_delete_content":"","beyondwords_source":"","beyondwords_output":"","beyondwords_script_template_id":"","beyondwords_video_template_id":"","beyondwords_video_size":"","beyondwords_embed":"","beyondwords_podcast_id":"","speechkit_generate_audio":"","speechkit_project_id":"","speechkit_podcast_id":""},"categories":[104],"tags":[],"class_list":["post-362","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-van-hoa-am-thuc-vi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/362","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=362"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":709,"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/362\/revisions\/709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tetkct.disanphivatthe.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}